Bài ca thế kỷ 21- Trương Văn Dân

Ngày càng thấy rõ rằng sự khởi đầu của thế kỷ mới trên toàn thế giới đang được định hình như một kỷ nguyên của sức mạnh quân sự, của sự thay đổi chế độ với khủng hoảng của các nền dân chủ và sự trỗi dậy của các chế độ độc tài, đã làm suy yếu luật pháp quốc tế và vai trò của Liên Hợp Quốc, đồng thời cho phép tình trạng vô pháp luật lan rộng, thậm chí đến mức phải dùng đến chiến tranh với tinh thần chủ nghĩa dân tộc hiếu chiến và chủ nghĩa bá quyền thực dân. Trong đó các chính sách của Trump, Puntin và Netanyahu nổi bật hơn cả, và số lượng những kẻ bắt chước họ càng ngày càng đông.

Những thời khắc đau buồn mà nhân loại đang trải qua hiện nay đã thôi thúc tôi khuyên mọi người nên tìm đọc và suy ngẫm cuốn sách tuyển tập thơ Bài ca thế kỷ 21: Về thảm họa và các cuộc chiến tranh” của tác giả Trương Văn Dân, được nhà xuất bản Pace Edizioni phát hành vào cuối năm 2025 tại Ý.

Tác phẩm này kết hợp thơ và văn xuôi để mạnh mẽ lên án những thảm họa do chiến tranh gây ra. “Các bài thơ của tôi viết ra với ước mong là thế giới không còn chiến tranh, khẩn thiết kêu gọi mọi người cùng tưới mầm hòa bình, hóa giải mầm mống bạo lực, tham lam và sợ hãi. Vì chỉ do sợ hãi và nóng giận chúng ta mới chế ra bom hạt nhân, vì tham lam và mê muội nên chúng ta sản xuất vũ khí để kích động xung đột. Chiến tranh chỉ đến từ tâm trí chúng ta, nó đến từ sợ hãi, giận dữ và nghi ngờ rồi tự làm khổ mình và gây đau thương cho người khác. […]. Nhưng xin đừng bi quan mà hãy lan tỏa tình yêu vì đau thương và thống khổ đã có quá nhiều trên trái đất này. Có thể câu chữ vụng về của tôi giống như tiếng gào trên sa mạc, nhưng tôi thiết tha kêu gọi những người có quyền lực và lợi ích hãy chấm dứt ngay những cuộc chiến tranh.” (trang 7-8).

Dù không cố ý hay nói rõ, nhưng những câu thơ của Trương Văn Dân là một tuyên ngôn hòa bình đáng được xem xét nghiêm túc và cần được cụ thể hóa, tùy theo khả năng của mỗi người. "... Chỉ xin nhắc các người

Chiến thắng đích thực là gìn giữ hòa bình

Đem cơm no áo ấm đến mọi người

Ai làm được chính là người BẤT TỬ! (trang 52).

Ý thức hay vô thức, đây là nội dung cốt lõi của thông điệp trong Tin Mừng: "Ta đói, các ngươi cho ta ăn; ta khát, các ngươi cho ta uống; ta là người xa lạ, các ngươi tiếp đón ta; ta trần truồng, các ngươi cho ta mặc; ta đau ốm, các ngươi đến thăm ta; ta ở tù, các ngươi đến thăm ta" (Ma-thi-ơ 25:31-46).

Trong tinh thần chủ nghĩa thế tục chung, đây là điều mà Albert Einstein luôn viết và ủng hộ, nhắc lại những thông điệp của Khổng Tử, của đức Phật, Chúa Giêsu và Gandhi về những gì họ đã làm cho nhân loại. Tấm gương vĩ đại của Gandhi là cần phải "vượt qua, thông qua sự thức tỉnh sức mạnh của đạo đức, nguy cơ tự hủy diệt mà nhân loại đang phải đối mặt do sự bùng nổ và phát triển công nghệ. Mối đe dọa này được đặc trưng bởi các từ ngữ phi nhân hóa, kỷ luật hóa và chiến tranh tổng lực, trong khi sự cứu rỗi được đặc trưng bởi các biểu hiện trách nhiệm cá nhân, kết hợp với bất bạo động và phục vụ con người theo nghĩa của Gandhi" (Andrea Cattania, Ánh sáng, Thời gian, Hòa bình. Thiên nhiên và Con người trong Tầm nhìn của Albert Einstein, Milan 2025, tr. 334).

Do đó, tập thơ Bài ca thế kỷ 21 của Trương Văn Dân có thể được coi là một bản tuyên ngôn hòa bình nhỏ, cần được tất cả công dân trên Trái đất ký kết, cũng như các quốc gia văn minh, trong đó việc bác bỏ chiến tranh (Hiến pháp Ý, điều 11) phải trở thành một lựa chọn chính trị tự nhiên, một lựa chọn đạo đức chung, được thúc đẩy bởi nhu cầu tránh leo thang, trong nhận thức rằng chiến tranh không giải quyết được vấn đề mà chỉ làm trầm trọng thêm, và rằng không có cuộc chiến tranh nào là chính nghĩa bởi vì luôn có yếu tố trách nhiệm ở cả hai bên.

Vì vậy, không còn ý nghĩa gì khi lập luận rằng nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị cho chiến tranh ("si vis pacem para bellum"), mà đơn giản hơn là nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị cho hòa bình ("si vis pacem para pacem").

Tác giả Trương Văn Dân đã diễn đạt điều đó một cách thi vị, giản dị nhưng sâu sắc.

"... Tôi là người cầm bút thơ ngây

Mơ những điều không tưởng

Mơ thế giới hòa bình

Người với người hòa thuận an vui.

Chợt bất bình

thấy sinh mạng bị đem ra buôn bán!

Thay vì nâng cao giá trị làm người?..."

Do đó, sự cam kết của mỗi người đối với việc bảo vệ nhân quyền, quyền xã hội và lợi ích chung là điều thiết yếu, đạt được bằng cách thúc đẩy các thể chế quản trị toàn cầu mới (ví dụ, chuyển đổi Liên Hợp Quốc thành Nghị viện Thế giới) và các thể chế bảo đảm toàn cầu (an ninh toàn cầu, y tế, dinh dưỡng, giáo dục, môi trường, phúc lợi xã hội, v.v.), đó là những gì bản dự thảo Hiến pháp Thế giới được hiệp hội Costituente Terra ủng hộ đề xuất, bắt đầu bằng lệnh cấm vũ khí hạt nhân (Điều 53).

Trương Văn Dân viết: "Chiến tranh là cơ hội tốt nhất để những con quỷ giận dữ, bạo dâm, hung bạo, tàn ác nấp kín trong lòng người trổi dậy..." (trang 77). Chúng ta cần phải thúc đẩy những giá trị đối lập của bình đẳng, bác ái, công lý và hòa bình trong tinh thần hy vọng. Đây là nền tảng để xây dựng các thể chế quốc tế mới trong khuôn khổ dự án Liên đoàn Trái đất, như một triển vọng khả thi để giải quyết các vấn đề khẩn cấp toàn cầu và định hình lại thế kỷ 21, mà Bài ca thế kỷ 21 của Trương Văn Dân đã viết tặng.

Milano 6.1.2026

Giuseppe Deiana

Vài hàng về tác giả

Giuseppe Deiana sinh năm 1947 và giảng dạy Lịch sử và Triết học tại các trường trung học.

Hiện ông là chủ tịch Hiệp hội Trung tâm Cộng đồng Puecher tại Milan.

Các tác phẩm của ông bao gồm: (cùng với Alessandro Cavalli), Giáo dục vì Quyền công dân Dân chủ (Rome 1999); Giảng dạy Đạo đức Công cộng.

Giáo dục Văn hóa và Quyền công dân: Một Thách thức cho Trường học (Trento 2003); Giáo dục chỉ mang tính hướng dẫn chứ không mang tính giáo dục. Giáo dục Đạo đức và Sư phạm Công dân để Hình thành những Công dân Năng lực, Chủ động và Có trách nhiệm (Cosenza 2011); Câu chuyện này đã Thay đổi Cuộc đời Tôi.

Ký ức về Phong trào Kháng chiến và Thế hệ Trẻ (Milan 2013); Nhân danh Con trai. Gia đình Puecher trong Phong trào Kháng chiến (Milan 2013); Người Sardinia và Phong trào Kháng chiến.

Sự đóng góp của lực lượng du kích Ardauli vào cuộc đấu tranh giải phóng (Ghilarza-Or 2014).