Phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX là một dấu mốc quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam. Nhưng ở Nam kỳ thuộc địa, phong trào ấy lại mang một sắc thái rất riêng - năng động, thực tiễn và giàu tinh thần tự chủ. “Phong trào Đông Du ở miền Nam” mở ra một góc nhìn khác biệt như thế, giúp độc giả hiểu sâu hơn về vai trò của vùng đất phương Nam trong dòng chảy lịch sử chung.
Cuốn sách tập hợp 32 nghiên cứu từ hội thảo khoa học tại Cần Thơ (2006), tiếp nối chuỗi hội thảo tại Huế, Vinh và Hà Nội, quy tụ nhiều học giả uy tín. Từ bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội đầu thế kỷ XX, các tác giả làm rõ vai trò của sĩ phu, trí thức và doanh nhân Nam kỳ trong việc vận động thanh niên du học, xây dựng nguồn lực kinh tế, phát triển báo chí và tổ chức mạng lưới hỗ trợ phong trào.
Điểm nổi bật của cuốn sách nằm ở cách lý giải Đông Du như một sự vận động nội sinh, không chỉ “hưởng ứng” mà còn chủ động thích ứng. Đặc biệt, sự chuyển dịch từ tư duy “cầu viện” sang “cầu học” đã được phân tích sắc nét - cho thấy tri thức và cải cách đã trở thành con đường thiết yếu để cứu nước.
Không né tránh, cuốn sách cũng chỉ ra những giới hạn lịch sử của phong trào: sự đàn áp của thực dân, biến động quốc tế, và cả những phân hóa nội tại khiến Đông Du nhanh chóng tan rã vào năm 1908. Chính cách tiếp cận đa chiều, có đối thoại và tranh luận này làm nên giá trị học thuật bền vững của tác phẩm.
Được tái bản hôm nay nhân dịp kỷ niệm 120 năm của phong trào này (1905-2025), cuốn sách “Phong trào Đông Du ở miền Nam” không chỉ là tài liệu tham khảo mà còn là một lời gợi mở: nhìn lại lịch sử với tinh thần phê phán và đối thoại. Đây là cuốn sách đáng đọc cho bất kỳ ai muốn hiểu sâu hơn về một giai đoạn chuyển mình quan trọng của Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Mục lục sách Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam
Trăm năm nhìn lại cuộc Đông Du - Dương Trung Quốc
Phong trào Đông Du ở miền Nam - GS Đinh Xuân Lâm
Phong trào Đông Du ở Nam kỳ (1905-1909) - PGS Võ Xuân Đàn
Yếu tố dẫn tới sự hình thành nét riêng của phong trào Đông Du miền Nam - ThS Nguyễn Hữu Hiếu
Trí thức Mỹ Tho và phong trào Minh Tân - Trương Ngọc Tường
Các khuôn mặt lớn của phong trào Duy Tân, Đông Du ở Nam kỳ - Nguyễn Q Thắng
Đạo Cao Đài với phong trào Minh Tân và Đông Du – Trần Văn Rạng
Lá cờ Quân chủ và ngọn đuốc Tân thư - Lê Tương Ứng
Nguyễn Thần Hiến, nhà cách mạng tiền phong - Trương Minh Đạt
Phụ nữ Nam kỳ Lục tỉnh trong phong trào Đông Du - ThS Lý Thị Mai
Nguyễn Háo Vĩnh Chiến sĩ phong trào Đông Du - Phan Lương Minh
Những nhân vật hoạt động Đông Du ở Bến Tre - Thông Thanh Khánh
100 năm nhìn lại Duy Tân hội và phong trào Đông Du của Phan Bội Châu - ThS Đinh Kim Phúc
Những cống hiến của Gilbert Trần Chánh Chiếu - Nguyễn Đức Hòa
Tư tưởng phong trào Đông Du và công cuộc phát triển kinh tế xã hội ở Nam bộ - Lê Thị Ngọc Dung
