Một cái kết mở thì rất nhiều nhà văn giỏi đã làm, nhưng một cái mở không tiến lên, thậm chí không kết thúc, thì hình như chỉ một người như Italo Calvino mới sảng biến thành trò chơi tiểu thuyết của mình. Làm cho một cuốn tiểu thuyết hoàn thiện “đi tới” trong sự tiến triển hợp lý và đẹp đã là khó, nhưng giữ cho một cuốn tiểu thuyết hoàn chỉnh yên ở ngưỡng bắt đầu nhưng khó hơn nhiều lần.
Nếu một đêm đông lạnh có người du khách nhốt câu chuyện ngập ngừng trong vẻ tươi mới của sự khởi đầu trong suốt mấy trăm trang sách, cưỡng bức người đọc liên tục hào hứng với không ngừng những bước chân đầu tiên, dự cảm đầu tiên, mong đợi đầu tiên. Cuốn tiểu thuyết từ khi ra đời đã giữ chân độc giả vui sướng thỏa mãn ở ngay điểm xuất phát, đồng thời cũng là nguồn khai thác dồi dào cho không ít lý thuyết gia văn học nhìn thấy ở đây một trò chơi tài tình và một suy tư sâu sắc về bản chất của tiểu thuyết và văn chương.
